ตลอดสัปดาห์ที่ผ่านมา พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรีได้ "ทวิต" ถึงแฟนคลับในเรื่องราวต่างๆ มากมายโดยเฉพาะที่เกี่ยวกับตนเอง แต่กลับไม่มีแม้แต่ข้อความเดียวที่กล่าวถึง "ซิเนตรา ทรัสต์" ซึ่งผู้ช่วยเลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) ให้การต่อศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง

หลายคนคงไม่ทราบว่าปีนี้ครบรอบ 50 ปีของการก่อตั้งการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) หรือชื่อเดิมว่า องค์การส่งเสริมการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (อ.ส.ท.) ผู้ทำคลอด อ.ส.ท.ในเวลานั้นก็คือคนเดียวกับผู้ทำให้ป่าเขาใหญ่กลายเป็นอุทยานแห่งชาติแห่งแรกของประเทศ คือ จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ อดีตนายกรัฐมนตรี โดยพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งองค์การส่งเสริมการท่องเที่ยว พ.ศ.2502 โดยมีวัตถุประสงค์หลักคือการส่งเสริมการท่องเที่ยว เพื่อให้เกิดรายได้กับประเทศ

ครึ่งหลังของเดือนกันยายนเริ่มต้นสัปดาห์ด้วยเหตุการณ์ "Black Monday" ที่ดัชนีดาวโจนส์ตกลงในวันเดียวถึง 504.5 จุด หรือราวร้อยละ 4.4 ในการซื้อขายของวันจันทร์ที่ 15 กันยายนที่ผ่านมา การที่ราคาหุ้นในตลาดนิวยอร์กไหลลื่นดิ่งลงอย่างรวดเร็วเช่นนี้เป็นผลมาจาก ที่วาณิชธนกิจขนาดยักษ์ใหญ่อย่างเลห์แมน บราเธอร์ส

แต่เดิมนั้น เรามักเชื่อว่าเราสามารถแบ่งแยกสังคมเผด็จการจากสังคมประชาธิปไตยด้วยการพิจารณาตัวบทในรัฐธรรมนูญ และกฏหมายฉบับอื่น เช่น เราฟันธงกันมาตลอดว่า การมี มาตรา 17 ในรัฐธรรมนูญในยุคจอมพลสฤษดิ์ที่ให้อำนาจนายกรัฐมนตรีอย่างกว้างขวางในการ ตัดสินใจต่างๆภายใต้เรื่องความมั่นคงของชาตินั้นเป็นข้อบ่งชี้อย่างชัดเจน ว่าสังคมในยุคนั้นเป็นเผด็จการ

ไม่ว่าความล้มเหลวของการเจรจาการค้าพหุภาคีรอบโดฮาเมื่อปลายเดือนกรกฎาคม 2551 จะเกิดขึ้นด้วยสาเหตุใดก็ตาม หรือจะส่งผลกระทบต่อระบบการค้าโลกหรือไม่ ประการใด แต่สิ่งที่ชัดเจนที่สุดคือ การเจรจาการค้าพหุภาคีรอบโดฮายังคงดำเนินต่อไป อย่างไรก็ตาม การเริ่มต้นการเจรจาอีกครั้ง ภายหลังการหยุดพักประจำปีขององค์การการค้าโลก ตลอดเดือนสิงหาคม เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างมากอาจกล่าวได้ว่า มีการเปลี่ยนแปลงชนิด ‘ล้างไพ่’...

นิติเศรษฐศาสตร์ (Law and Economics) หรือเศรษฐศาสตร์วิเคราะห์ว่าด้วยกฎหมาย (Economic Analysis of Law) เป็นศาสตร์ว่าด้วยการศึกษาประเด็นสำคัญทางกฎหมาย ทฤษฎีกฎหมาย การตีความกฎหมาย การออกแบบกฎหมาย การประเมินคุณค่าของกฎหมาย และผลกระทบของกฎหมายต่อพฤติกรรมของตัวละครที่เกี่ยวข้องและสังคม โดยใช้ระเบียบวิธีหรือวิธีวิทยา (Methodology) ทางเศรษฐศาสตร์นีโอคลาสสิกเป็นกรอบและเครื่องมือมาตรฐานในการวิเคราะห์

ตอนที่แล้วผู้เขียนพูดถึงการเคลื่อนไหวของผู้ถือหุ้นในอเมริกาว่า แบ่งออกเป็น 2 แนวทางหลักด้วยกัน เรียกสั้น ๆ ได้ว่า "แนวธรรมาภิบาล" กับ "แนวสังคม" ผู้ถือหุ้นที่เคลื่อนไหวแนวแรกมุ่ง "รีด" มูลค่าของบริษัทที่มีศักยภาพแต่ถูกคณะกรรมการหรือผู้บริหารทำลายหรือถ่ายโอนสู่มือตัวเองหรือผู้ถือหุ้นใหญ่ (พูดง่าย ๆ คือบริษัทที่ธรรมาภิบาลแย่นั่นเอง) ส่วนผู้ถือหุ้นที่เคลื่อนไหวในแนวหลังมุ่งผลักดันให้บริษัทผนวกประเด็นด้านสังคมหรือสิ่งแวดล้อมเข้าไปเป็นเนื้อเดียวกับธุรกิจในทางที่ยั่งยืนกว่าเดิม

ผมอ่านบทอภิปรายของท่านอาจารย์สุรพล นิติไกรพจน์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ในหัวข้อ "แนวทางการปฏิรูปประเทศไทย" ที่มหาวิทยาลัยรังสิต เมื่อวันที่ 25 มกราคม 2553 แล้วยินดียิ่งที่พบว่าเรามีความเห็นตรงกันในเรื่องเกี่ยวกับคุณลักษณะที่สำคัญของความเป็นนักวิชาการ นั้นคือความคงเส้นคงวา (consistency) อาจารย์คงยอมรับอย่างสุดจิตสุดใจว่า หากนักวิชาการคนใดปราศจากคุณสมบัติข้อนี้แล้วย่อมไม่สามารถนับได้ว่าเขาคนนั้น ๆ เป็นนักวิชาการได้อีกต่อไป

Mohammed VI ขึ้นครองราชย์ต่อจาก Hassan II ผู้เป็นพ่อได้ครบ 10 ปี หนังสือพิมพ์รายสัปดาห์ Tel Quel (ตีพิมพ์เป็นภาษาฝรั่งเศส) และหนังสือพิมพ์ Nichane (ตีพิมพ์ในเนื้อความเดียวกัน แต่เป็นภาษาอาหรับ) ร่วมมือกับหนังสือพิมพ์ Le Monde ของฝรั่งเศส ถือโอกาสนี้จัดทำผลสำรวจความคิดเห็นของชาวโมร็อกโกในประเด็นต่างๆ เกี่ยวกับ Mohammed VI และจะเผยแพร่ลงในหนังสือพิมพ์ฉบับต้นเดือนสิงหาคม

ผมคิดว่าความผันผวนของราคาน้ำมันนี่เป็นเรื่องหนึ่งที่เราทุกคนเริ่มที่จะคุ้นชินกับมันครับ หากเราจะมาลองทบทวนความจำกันดูอีกครั้ง ในช่วงปี 2551 ราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกได้ปรับตัวเพิ่มขึ้นจากระดับราว 85 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรลในเดือนมกราคม 2551 ไปสู่ระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ที่ 145 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรลในเดือนกรกฎาคม 2551

กรุงย่างกุ้ง ปลายเดือนพฤษภาคม 2551 ผมกับเพื่อนๆ กำลังนั่งคุยอย่างตั้งอกตั้งใจกับนักศึกษาหนุ่มสาวชาวพม่าสิบกว่าคนที่มาเรียนภาษาอังกฤษที่ American Center 1 ในกรุงย่างกุ้ง หลังจากได้ทำความรู้จักถึงที่มาที่ไปของกันและกันได้สักพัก เราก็พูดคุยกันถึงสถานการณ์ในพม่า ทั้งเรื่องการชุมนุมประท้วงของประชาชนที่นำโดยพระสงฆ์ เรื่องพายุไซโคลนนาร์กิสที่เพิ่งนำภัยพิบัติมาสู่ประเทศ รวมถึงเรื่องรัฐบาลทหารของพม่า

ก่อนจะคุยเรื่องอื่น ขอเชียร์ "กรุงเทพมหานคร" ของท่าน "ม.ร.ว.สุขุมพันธุ์ บริพัตร" ให้จั๋งหนับเสียก่อน คือเรื่อง "ปิดสนามหลวง" ที่เจี๊ยวจ๊าวกันมาหลายวันแล้วนั่นแหละ เดินหน้าลุยไปเลยครับ..คุณชาย ผมเห็นดีด้วย และสนับสนุนร้อยเปอร์เซ็นต์เต็ม สนามหลวงถูกปล่อยให้เป็น "สนามเลอะ" มานานแล้ว เมื่อ กทม.จะ "พัฒนา" ภูมิทัศน์ให้เป็นแลนด์มาร์ค "สยาม-รัตนโกสินทร์" งามสอดรับกับ "พระบรมมหาราชวัง" ผมก็หวังจะได้เห็นให้เป็นแบบนั้น

แม้วันนี้เศรษฐกิจโลกเริ่มฟื้นตัวจากวิกฤตเศรษฐกิจที่ร้ายแรงที่สุด นับจากสงครามโลกครั้งที่ 2 แล้วก็ตาม แต่หลาย ๆ ฝ่ายยังคงกังวลว่า การฟื้นตัวจะยั่งยืนมากน้อยเพียงใด และเมื่อใดเป็นเวลาเหมาะสมที่ภาครัฐจะลดการกระตุ้นเศรษฐกิจก่อนที่ปัญหาหนี้สาธารณะจะเกิดขึ้น คำถามลักษณะนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ ที่ผ่านมา บทเรียนจากตลาดแรงงานในภาคอุตสาหกรรมกลับมีการพูดถึงกันไม่มากนัก ดังนั้น บทความนี้พยายามนำเสนอมุมมองในเรื่องดังกล่าว เพื่อเป็นประเด็นให้วิพากษ์กันต่อไป และหาคำตอบที่ทำให้ประเทศได้ประโยชน์

เมื่อตอนต้นปีนี้ ผมได้รับคำเตือนจากนักศึกษา ว่า อย่ารับโทรศัพท์จากหมายเลขแปลกๆ ชุดหนึ่ง เพราะว่าหากรับแล้วจะตายได้ ตอนแรกผมรู้สึกแปลกใจ จึงได้ซักถามเขาต่อว่าในความคิดของพวกเขานั้น นักศึกษาในมหาวิทยาลัยเชื่อเรื่องนี้สักกี่เปอร์เซ็นต์ คำตอบทำให้ผมตกใจแทนความแปลกใจ เพราะพวกเขาเน้นกันว่าน่าจะเกินร้อยละเจ็ดสิบ ที่ "ไม่เชื่อแต่อย่าลบหลู่" ซึ่งในความเห็นผมแล้ว การกล่าวว่า "ไม่เชื่อแต่อย่าลบหลู่" นั้น ก็คือ การเชื่อไปแล้วมากกว่าครึ่ง เพียงแต่ไม่กล้าที่จะแสดงตนว่าเชื่อเท่านั้นเอง

ช่วงปลายปี 2551 ขณะที่พันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตยบุกยึดทำเนียบรัฐบาลไว้เป็นเดือน เกิดเหตุเลือดตกยางออกหลายหน แต่คราวที่เรียกได้ว่าละเลงเลือดเดือดพล่านขั้นสูงสุด หนีไม่พ้นอีเว้นท์ 7 ตุลาคม หน้ารัฐสภา (จำได้ว่าแกนนำนักเคลื่อนไหวในฝ่ายประชาธิปไตยได้ไปร้องเรียนคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนฯ หาว่าพันธมิตรฯ มีเจตนา “พาคนไปตาย” เพื่อยั่วยุให้ตำรวจใช้ความรุนแรง)

ปัญหาทั้งหมดทั้งปวงในสังคมนั้นเกี่ยวพันกันกับส่วนต่างๆ อย่างแยกไม่ออก เราไม่สามารถแยกส่วนปัญหาสังคมแล้วทำความเข้าใจมันได้โดยปราศจากการเชื่อมโยง เช่นการศึกษาเรื่องบทบาทของสื่อ นอกจากจะต้องทำความเข้าใจสื่อโดยตัวของมันเอง ยังต้องเข้าใจตั้งแต่แรงจูงใจและข้อจำกัดที่ทำให้สถาบันสื่อมีพฤติกรรมต่างๆ สภาพแวดล้อมที่เป็นตัวกลางระหว่างสื่อกับผู้รับสาร ที่มีผลต่อการรับสาร

เศรษฐกิจสร้างสรรค์ของไทย​จะ​เป็น​ได้​แค่ฝันหวาน​ ​หาก​ไม่​สามารถ​เข้า​ถึง​รากทางวัฒนธรรมเพื่อสร้างมูลค่า​เพิ่มสู่​ความ​ แตกต่างที่ยั่งยืน​ได้ ...เศรษฐกิจสร้างสรรค์​ (Creative Economy) ​กำ​ลัง​เป็น​ที่สนใจของประ​เทศไทย​ทั้ง​ภาครัฐ​และ​เอกชน​ ​เห็น​ได้​จาก​มีนโยบายรัฐ​ ​องค์กรต่างๆ​ ​นักธุรกิจ​ ​และ​แม้​แต่ศิลปิน​หรือ​ผู้​สร้างสรรค์สื่อต่างๆ​ออกมาพูด​ใน​ประ​เด็นดังกล่าวอย่างต่อ​เนื่อง​...

นานมากแล้วที่เราได้เขียนฉบับแรกสำหรับ Open Online แอบดีใจหลายครั้งที่บก.บอกว่ายังติดขัด ไม่สามารถเปิดตัวได้ จนในที่สุดก็เลยกำหนดของฉบับที่สองจนได้ ไม่มีข้อแก้ตัวแล้ว สำหรับฉบับแรกอยู่ในช่วงการสัมมนา ซึ่งเป็นประสบการณ์แปลกใหม่ของ NGO สมัครเล่น ที่กลายมาเป็นงานจริงและงานประจำ ไหงมาอยู่ในวงการนี้ได้ ตอนแรกแค่อยากจะทำเท่านั้น อยากจะทำให้ได้ดี และฝันว่าวันหนึ่งจะมีคนเห็นสิ่งที่เราทำ สนับสนุนและส่งเสริมให้เราได้ทำ ตอนนี้ก็เดินทางไปหาฝัน หาทุนทำงานไปพลาง

 บทความคราวก่อนได้เล่าทิ้งท้ายไว้ว่าทิศทางโลกธุรกิจทุกวันนี้อาจไม่ได้กำลังแข่งกันสร้างสิ่งที่ “ดีกว่า” ในเชิงผลผลิต (Productivity) เสมอไป หากแต่กำลังมุ่งแข่งขันกันสร้าง “มูลค่าเพิ่ม” ให้กับสินค้าเป็นที่ตั้ง ด้วยความที่มูลค่าเป็นสิ่งที่วัดได้ยาก ขึ้นกับบรรทัดฐาน ความคาดหวัง รสนิยม และพื้นเพของแต่ละปัจเจกบุคคลว่าใครจะให้คุณค่ากับอะไรมากกว่ากัน ทำให้หลายครั้งการสร้างมูลค่าเพิ่มกลายเป็นการมุ่ง “เอาใจ” ผู้บริโภคเป็นสำคัญ เพราะสิ่งใดก็ตามที่ถูกใจเราแล้ว ไม่ว่าจะดีจริงหรือไม่ ย่อมมีมูลค่าในสายตาและกระเป๋าเงินของเราเสมอ

หลังจากสร้าง “The Story of Stuff” ภาพยนตร์อะนิเมชั่นตีแผ่ผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมจากกลไกการตลาดยุคบริโภคนิยมซึ่งปล่อยออกมาตั้งแต่เมื่อต้นปี 2551 และได้เสียงตอบรับอย่างดีเยี่ยมจากผู้ชมทางอินเทอร์เน็ตหลายล้านคนทั่วโลก แอนนี่ เลนนาร์ด (Annie Leonard) และทีมงานกลับมาสื่อสารสู่สังคมออนไลน์ด้วยภาพเคลื่อนไหวของการ์ตูนลายเส้นประกอบการบรรยายอีกครั้งเมื่อต้นเดือนธันวาคมที่ผ่านมา คราวนี้เธอกระตุ้นให้ผู้คนได้ฉุกคิดถึงวาระที่ซ่อนเร้นอยู่ในความพยายามบรรเทาวิกฤตโลกร้อนของบรรดาผู้นำประเทศและภาคธุรกิจอุตสาหกรรม ด้วยการจำกัดสิทธิการปล่อยคาร์บอนและการซื้อขายคาร์บอน หรือที่เรียกสั้นๆ ว่า “Cap & Trade”

เรื่องเล่าที่เกิดบนโลกในตอนนี้ จะขอยกเรื่องที่กำลังเกิดขึ้นในช่วงนี้พอดี เพราะมีการเตือนจากศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งสหรัฐอเมริกา (CDC) ว่ามีการระบาดของโรคที่มียุงเป็นพาหะเช่น มาลาเรีย ไข้เลือดออก และ โรคไข้สมองอักเสบ จึงอยากมาเล่าให้ผู้อ่านว่าโรคพวกนี้มีที่มาที่ไปอย่างไร ทำงานอย่างไร และกลไกป้องกันในปัจจุบันมีไหม

ประโยคที่เราได้ยินอยู่บ่อยๆเวลาพูดคุยเรื่องการเมืองหรือเวลาอ่านความเห็นเกี่ยวกับปัญหาสังคมต่างๆตามหน้านิตยสารและหนังสือพิมพ์ก็คือ "บางคุณค่าที่ถูกต้องสำหรับสังคมตะวันตกก็อาจไม่ถูกสำหรับสังคมไทย" ประโยคเช่นนี้มักถูกใช้โต้ตอบเมื่อมีใครตั้งคำถามกับสภาพความเป็นไปของสังคมไทย และเสนอถึงปัญหาเมื่อเทียบสิ่งที่เกิดขึ้นในสังคมไทยกับมาตรฐานความถูกต้องที่เป็นที่นิยมในระดับสากลหรือตะวันตก

ปลายเดือนมกราคม ชีวิตผมเดินทางตามภาระหน้าที่มาหยุดอยู่บริเวณตอนใต้ของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง..

ในขณะที่หลายฝ่ายกำลังวิจารณ์ข้อตกลงในเรื่อง Google Book มีงานเขียนใน The Chronicle ที่น่าสนใจชิ้นหนึ่ง เกี่ยวกับความผิดพลาดของการสร้างเมทาดาตา (metadata) อัตโนมัติของ Google Book โดย Geoffrey Nunberg จาก UC Berkeley ในช่วงต้นของบทความ Nunberg ใช้เวลาอธิบายความเชื่อที่ว่า ไม่ว่าผลของการพิจารณาเรื่องข้อตกลงจะออกมาในรูปแบบไหน Google Book ก็จะกลายเป็นมหาอำนาจทางความรู้ไปอย่างไม่แทบจะต้องสงสัย ถึงกับบอกว่า "เป็นที่ประจักษ์แล้วว่า Google Book นั้นกำลังมุ่งสู่การเป็นห้องสมุดดิจิตอลที่ใหญ่ที่สุดในโลก ที่สำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่านั้นก็คือ เกือบจะแน่นอนแล้วว่าจะเป็นแห่งสุดท้ายด้วย"

"ม่าย ab-แบ๊ว ฮ่ะป๋า" เป็นเพียงตัวอย่างหนึ่งของการใช้ภาษาแสลง หากใครอ่านเข้าใจ..

ความน่าจะเป็นบนเส้นขนาน (ครั้งสุดท้าย) หากข้อมูลไม่ผิดพลาด คุณวินทร์เขียนจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ฉบับแรกถึงผมในเดือนกรกฎาคม ปี พ.ศ. 2544 หมายความว่านอกจากสถานภาพ “ญาติน้ำหมึก” ที่มีอยู่โดยปริยาย เรายังเป็นเพื่อนทางจดหมายกันมาแล้วเกือบแปดปี เวลาแปดปีไม่อาจเรียกว่านานโข แต่ก็เรียกว่าสั้นกุดไม่ได้ เด็กอายุสิบขวบกับวัยรุ่นอายุสิบแปดแตกต่างกันมาก แม้ว่าหนุ่มวัยยี่สิบปลายๆกับชายวัยสามสิบกลางๆจะไม่ค่อยเปลี่ยนแปลงไป เท่าไรนัก (หมายถึงผมนะครับ) เวลาแปดปีก็มีเหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้นกับทั้งสังคมโลก สังคมไทย และรายละเอียดในชีวิตส่วนตัวของผมเองไม่น้อย

หลังฝนหลงหนาวกลางเดือนมกราคมผ่านไป ก็ได้เวลาช้อปปิ้งผักปลอดสารกัน ผักพวกนี้ผมไม่ได้ปลูก เค้าขึ้นของเค้าเอง อาจจะอยู่มาก่อนแล้วหรือเลือกที่จะมาอยู่ ลมพัดฝนพาหรือแอบมากับขี้วัวขี้ควายจากต่างถิ่นต่างตำบลก็เป็นไปได้ ปะเหมาะเคราะห์ดี (อุณหภูมิ ความชื้น แสงแดด) ก็โผล่หน้ามาทักทายกัน เราจะไม่มีทางพบเห็นชีวิตเล็ก ๆ เหล่านี้เติบโตขึ้นมาจากการทำเกษตรเคมีอย่างแน่นอน ความที่ถูกตีค่าเป็นวัชพืช ต้องกำจัด ต้องทำลาย โดยหารู้ไม่ว่ามันได้ทำลายปัจจัยพื้นฐานของการพึ่งพาตนเอง นั่นคือ “แหล่งอาหาร” ไปพร้อม ๆ กัน

การบริโภคผลิตภัณฑ์ประเภทอาหารสำเร็จรูป กึ่งสำเร็จรูปไม่ใช่สิ่งแปลกใหม่ในสังคมไทย อาจจะนับตั้งแต่น้ำอัดลมได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของการกินดื่มประจำวัน และขยายพื้นที่ขายไปไกลขนาดชายแดนไหน ยอดดอยไหนก็มีขาย นี่คือดัชนีชี้วัดความเจริญที่เพื่อนชาวเวียดนามคนหนึ่งใช้ประเมินความก้าวหน้าทางเศรษฐกิจของเมืองไทย ในทัศนะของเขา การที่น้ำอัดลมมีขายทุกที่หมายถึงความพร้อมด้านโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ และความสามารถในการจับจ่ายของผู้บริโภค รวมทั้งคุณภาพชีวิตแบบหนึ่งที่ผู้บริโภคไม่ถูกจำกัดอยู่เพียงของ “พื้นบ้าน”

ข่าวเล็กๆ ขำๆ ออกมาเมื่อไม่นานมานี้ บอกว่า นักการเมืองกังวลว่า การจัดเก็บภาษีมรดก จะทำให้ครอบครัวแตกแยก! ยามที่รัฐบาลประชาธิปัตย์พยายามแก้เก้อหลังถูกแซวว่าลอกการบ้านประชานิยมจากรัฐบาลทักษิณมาแทบทั้งดุ้น ผู้นำรัฐบาลก็ออกมาบอกว่า การดำเนินงานของรัฐบาลนั้น ออกจะใกล้เคียงแนวทางแบบ "รัฐสวัสดิการ" แล้วล่าสุดเรื่องหนึ่งที่งัดออกมาก็คือ การเดินหน้าเรื่องเก็บภาษีที่ดินและมรดก

ผู้หญิงก็มีรู! ไม่เฉพาะผู้ชายหรอกที่มีรูโหว่รอให้สินค้าทั้งหลายมาอุด ผู้หญิงขาวหมวยสวยอึ๋ม (และไม่อึ๋ม)..

(หรือเหตุผลหนึ่งที่ทำให้มนุษย์บางชนิดสามารถก่อเหตุวางระเบิดในที่สาธารณะได้โดยไม่รู้สึกรู้สาว่าจะคร่าชีวิตใคร) อนุชเช..

เช้านี้หมอกขาวฟุ้งไปทั้งสวน ต้นไม้ในเงาแดดสีเหลืองทองอุ่นอวลผสมกับไอละเอียด มองย้อนแสงเข้าไปในกลุ่มของไม้ยืนต้น เห็นเป็นเส้นสาย เป็นกลุ่มก้อน บ้างยืนทะมึนบ้างอ่อนโอนพริ้วไหวอยู่ในความสงบเชื่องช้า ขรึมขลังมลังเมลือง ตรงนั้น..ตรงโน้น จนไกลสายตากลมกลืนเป็นหนึ่งเดียวกับหมอกเหมย การตื่นเช้าของคนในสวนท่ามกลางอากาศชวนง่วง แค่ดีดผึงออกจากผ้าห่มอุ่น จัดแจงโน่นนี่เสร็จแล้ว บ้วนปากสีฟัน แล้วมานั่งสวดมนต์ต่อครึ่งชั่วโมงเป็นอันจบ..

ศูนย์กลางชีวิตนอกเวลาเรียนและเวลางานของคนในเขตเมืองก็คือศูนย์การค้า ไม่ว่าจะเป็นห้างสรรพสินค้าใหญ่ใจกลางเมือง โมเดิร์นเทรดตามหัวเมือง หรือจะเป็นศูนย์การค้าขนาดเล็กแต่พยายามจะ "ฮิป" ที่แทรกตัวอยู่ตามแหล่งชุมชนต่างๆ สิ่งหนึ่งที่เราพบเห็นกันชินตาในศูนย์การค้าใหญ่น้อยเหล่านี้ ก็คือ "ร้านราเม็ง"

ทันทีที่ทราบข่าวว่างานแสดงศิลปะชุด Primitive ของคุณอภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล จะมาเปิดการแสดงที่เมืองลิเวอร์พูล ประเทศอังกฤษ ระหว่างวันที่ ๒๔ กันยายน – ๒๙ พฤศจิกายน ศกนี้ ผู้เขียนก็รีบจับจองตั๋วรถไฟเตรียมตัวเดินทางไปร่วมชมการแสดงในทันที โดยได้เลือกวันที่คุณอภิชาติพงศ์จะเดินทางมาบรรยาย masterclass เล่าถึงที่มาที่ไปรวมทั้งแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์ผลงาน

มีคำถามเป็นจำนวนมากที่สื่อไทย โดยเฉพาะสื่อทีวีและรายการประเภทคุยข่าวคุ้ยข่าวทั้งหลายต้องตอบสังคม  และเช่นเดียวกันก็มีคำถามที่ “นักเสนอทางออกให้สังคม” จำนวนมากจำเป็นต้องตอบ หรือไม่ก็ปล่อยให้ความเงียบประจานการไร้ความสามารถ และความมักง่ายในการเสนอข่าวหรือเสนอแนะของกลุ่มคนเหล่านี้

เหตุการณ์ที่ผมชอบที่สุดใน The Art of Happiness in a Troubled World คือตอนที่โฮวาร์ด คัทเลอร์ถามองค์ดาไลลามะว่ามนุษย์เราจะรักษาสมดุลระหว่างแนวคิดแบบยึดปัจเจกชนเป็นหลักเหมือนอย่างชาติตะวันตก และแบบให้ความสำคัญกับหมู่คณะเหมือนอย่างชาติตะวันออกได้อย่างไร (สังคมที่ให้ความสำคัญกับหมู่คณะมากเกินไปจะขาดความคิดสร้างสรรค์ แต่ถ้ายึดปัจเจกจนเกิดพอดีจะเกิดเป็นสภาวะไร้ราก)

ตลอดทั้งปี 2551 ที่ผ่านมาโลกใบนี้ได้หมุนผ่านวิกฤตการณ์ต่างๆมากมาย ผู้คนทั้งโลกไม่เฉพาะแต่คนไทยหัวดำอย่างเราก็หนีไม่พ้น บางกลุ่มอาจมีวิธีการในการรับมือกับความวุ่นวายต่างๆได้ดี แต่บางคนอาจไร้หนทางในการแก้ไขกับวิบัติภัยเหล่านั้นเช่นกัน แน่นอนท่ามกลางเหตุการณ์ร้ายๆต่างๆที่เกิดขึ้นนั้น ย่อมค้นหาคำว่า ‘ ความสุข ’ ได้ยากยิ่งแม้ความสุขเล็กๆน้อยๆก็ตาม เนื่องจากภาระความรับผิดชอบต่างๆรอบตัวรวมถึงสภาวะต่างๆจากรอบข้าง ได้สร้างความกดดันขึงเครียดให้กับทุกคนจนทำให้มองข้ามหรือหลงลืม ความสุขเล็กๆน้อยๆที่เราสามารถหยิบฉวยกอบโกยหรือตักตวงจากมันได้ ทั้งๆที่มันอยู่ใกล้ชิดกับเราไม่ต่างกับเงาที่ตามติดตัวอยู่ตลอดเวลา

ในยุคปัจจุบันอะไรต่อมิอะไรที่เป็น “แบบไทยๆ” ดูจะเป็นสิ่งที่ไม่พึงประสงค์ของปัญญาชนและนักกิจกรรมหัวก้าวหน้าจำนวนมาก อะไรก็ตามที่เป็น “แบบไทยๆ” ดูจะเป็นรูปแบบทางวัฒนธรรมที่ข้ามชาติมาที่ถูกอุดมการณ์ของฝ่ายอนุรักษ์นิยม ไทยปั้นแต่งใหม่ให้สอดคล้องรับความสัมพันธ์ทางอำนาจที่มีอยู่เดิมในสังคม ในทางมานุษยวิทยากระบวนการทำให้เป็น  “แบบไทยๆ” คงจะไม่ใช่อะไรนอกจากกระบวนการในทางวัฒนธรรมที่รู้จักกันรวมๆ ว่า ท้องถิ่นนุวัตน์ หรือ การทำให้เป็นท้องถิ่น (localization)

ท่ามกลางกระแสโลกาภิวัตน์พัดกระหน่ำ โลกล้นทะลักด้วยสินค้าและเทคโนโลยีใหม่ๆ ที่ออกเร็วเกินกว่าที่นาฬิกาชีวิตของมนุษย์ซึ่งหยุดเข็มวิวัฒนาการไว้ที่ 250,000 ปีก่อนจะตามทัน ผู้สร้างและผู้เสพเทคโนโลยีส่วนใหญ่ดูเหมือนจะแบ่งออกเป็นสองขั้วตรงข้าม คือฝ่ายที่หลงใหลคลั่งไคล้ในเทคโนโลยีและวิทยาศาสตร์ เชื่อว่าปัญหาต่างๆ ในโลกทุกวันนี้เกิดจากปัจจัยอื่นที่ไม่ใช่วิทยาศาสตร์...

ย้อนกลับไปปลายราชวงศ์ชิง ช่วงบ้านเมืองระส่ำระสาย รางวงศ์ภายใต้การนำของซูสีไทเฮาพยายามรักษาอำนาจเดิมของตนด้วยการพยายามจะกำจัดนักคิดหัวก้าวหน้าประชาธิปไตยอย่างดร.ซุนยัดเซ็น ปี 1906 ดร.ซุนยัดเซ็นเดินทางจากญี่ปุ่นมาเกาะฮ่องกงซึ่งเป็นเขตเช้าอังกฤษ โดยมีจุดมุ่งหมายมาประชุมเตรียมการกับตัวแทนของแต่ละมณฑล   ราชสำนักส่งมือสังหารชั้นยอดมาเพื่อลอบสังหารซุนยัดเซน และในห้วงเวลานั้นเองชะตากรรมก็พัดพาคนหลากหลายชนชั้นให้เข้ามาอยู่ร่วมในปฏิบัติการก่อนการก่อการปฏิวัติ

ถามคุณ... ถามว่าอยู่ดีๆ วันหนึ่งก็มีร้านหนังสือที่เล็กมากร้านหนึ่งเปิดขึ้นมา ร้านหนังสือร้านนี้เล็กเสียจนกล่าวได้ว่าพื้นที่ของร้านทั้งหมดแคบกว่าแผนกหนึ่งของร้านหนังสือที่อยู่ในห้างสรรพสินค้าเสียด้วยซ้ำ  เมื่อเป็นเช่นนี้คุณจะอยากไปเยือนร้านหนังสือที่ว่าบ้างไหม? คุณจะเปลี่ยนบรรยากาศไปซื้อหนังสือจากร้านที่ว่าบ้างไหม?

[ทัวร์สงบหลบเสียงกรุงเทพฯ ครั้งที่ ๔ : “ย้อนอดีตบ้านเก่าย่านเจริญกรุง กับพิพิธภัณฑ์ชาวบางกอก” โดย รศ.วราพร..

‘สวัสดีชาวโลก เรายินดีที่ได้รู้จักพวกคุณมาตลอด ห้าพันสามร้อยแปดสิบแปดปีสามสิบสองวันห้าชั่วโมงเจ็ดนาทีสี่สิบห้าวินาที... และเราคงไม่ได้พบกันอีก..

1. ทองคำสีดำกับการค้าอาวุธเดิน ตามติดกันไปเหมือนเงาปีศาจ ทะเลทรายอันกว้างใหญ่ เกราะกำบังตามธรรมชาติที่แห้งแล้งแสนเข็ญ ไม่สามารถหยุดการยาตราจากนักรบต่างถิ่นที่มาไกลจากคนละทวีป เดินทางข้ามสุดขอบผืนแผ่นดินหนึ่ง ล่องลอยเหนือผืนน้ำข้ามห้วงมหาสมุทรแสนกว้างใหญ่ พวกเขามาเปลี่ยนเวิ้งทะเลทรายที่มีอารยธรรมเก่าแก่แห่งเมโสโปเตเมียให้เป็น สมรภูมิรบ ประกาศศักดาเหนือแผ่นดินที่มีขุมทรัพย์อยู่ข้างใต้บรรจุน้ำมันมหาศาล เพื่อขุดขึ้นมาแปรเปลี่ยนเป็นเงินตรา

Robert Doisneau, 1982 by Henri Cartier-Bresson ปารีสเป็นเมืองโรแมนติกที่สุดแห่งหนึ่งของโลกตั้งแต่เมื่อไหร่..

จู่ๆ ฉันก็รู้สึกกลัว อย่างหาเหตุผลใดๆไม่ได้ ราวกับว่า กลัวจันทร์เสี้ยวในคืนเดือนมืดจะกลืนหายไปในท้องฟ้าข้างแรมแล้วไม่กลับมาอีก กลับกันบางทีฉันก็กลัว full moon กลัวว่ามันจะเต็มดวงอยู่อย่างนั้น โดยไม่ถูกความมืดกลืนหายไปในแต่ละคืน

ภาษาของอำนาจไม่จำเป็นต้องผ่านคำพูด ในวัฒนธรรมของอำนาจและการใช้ความรุนแรงระดับบุคคล “การกระทำ” คือการพูดที่ชัดเจนโดยมิต้องกล่าวขยายความ และในบทสนทนาต่อรองทางการเมือง การพูดผ่าน “ปฏิบัติการ” ก็เป็นการสื่อสาร ทั้งในกรณีที่ไม่สามารถยกหูพูดกันตรง ๆ และในกรณีที่ไม่มีอะไรต้องพูดกันอีกต่อไป...