ศึกชิงตำแหน่งตัวแทนพรรค Democrat ใกล้ปิดม่านลงแล้ว ภายหลังจากการเลือกตั้งขั้นต้นใน 2 สนามใหญ่สุดท้าย ที่อินดีแอนา (72 เสียง) และนอร์ทแคโรไลนา (115 เสียง) ผ่านพ้นไปเมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม โดยมี Barack Obama เป็นผู้ชนะประจำวัน เขาสามารถฝ่าวิกฤตสีผิว ลบคำสบประมาทจากสื่อมวลชน และเอาตัวรอดจากการโดนรุมกระหน่ำจากทั้ง Hillary Clinton และพรรค Republican ได้อย่างสวยงามด้วยชัยชนะในหนึ่งสนามและชัยเกือบชนะในอีกหนึ่งสนาม

Obama ชนะ Clinton ที่นอร์ทแคโรไลนาอย่างขาดลอยถึง 14% ด้วยคะแนนเสียง 56% ต่อ 42% ส่วนที่อินดีแอนา เขาพ่ายแพ้อย่างเฉียดฉิวเพียง 2% ด้วยคะแนน 51% ต่อ 49% ทำให้ Clinton แทบจะหมดโอกาสที่จะไล่ตาม Obama ทันแล้ว

Clinton แอบหวังลึกๆ ว่าฝ่ายตนมีสิทธิ์พลิกชนะได้ที่นอร์ทแคโรไลนา จนเททรัพยากรลงไปทุ่มหาเสียงในช่วงโค้งสุดท้าย ส่วนในอินดีแอนา เธอก็หวังที่จะชนะให้ขาด เพราะมีโครงสร้างประชากรเอนเอียงไปทางฐานเสียงของเธอ แต่แล้วคราวนี้กลับเป็นเธอที่เป็นฝั่งหวังวืดในสถานการณ์ที่ไม่สามารถพลาดหวังได้อีกแล้ว

ณ วันที่ 8 พฤษภาคม 2551 CNN ประเมินว่า Obama มี Delegates รวม นำ Clinton อยู่ประมาณ 160 เสียง (1,845 เสียง ต่อ 1,686 เสียง) ในส่วนของ Delegates ที่ได้จากการเลือกตั้งขั้นต้น Obama นำอยู่ 1,588 เสียง ต่อ 1,419 เสียง และในส่วนของ Superdelegates Obama ลดช่องว่างจนตามหลังอยู่เพียง 10 เสียง (257 เสียง ต่อ 267 เสียง) โดยมี Superdelegates ที่ยังไม่ได้ตัดสินใจอีกประมาณ 270 เสียง

หลังจากนี้ ยังเหลือการเลือกตั้งขั้นต้นอยู่เพียง 5 มลรัฐ บวกกับในเปอร์โตริโก 5 มลรัฐที่เหลือเป็นเพียงมลรัฐขนาดเล็กทั้งสิ้น มี delegates ให้แย่งชิงกันอีกแค่ 162 เสียง ได้แก่ เวสต์เวอร์จิเนีย (28 เสียง) ในวันที่ 13 พฤษภาคม เคนทักกี (51 เสียง) และออริกอน (52 เสียง) ในวันที่ 20 พฤษภาคม ปิดท้ายด้วย มอนแทนา (16 เสียง) และเซาท์ดาโคตา (15 เสียง) ในวันที่ 3 มิถุนายน

เส้นชัยของผู้ชนะคือการสะสม Delegates ให้ได้อย่างน้อย 2,025 เสียง ซึ่ง Obama ต้องการอีกเพียง 180 เสียงเท่านั้น ในขณะที่ Clinton ต้องการอีกถึง 339 เสียง จากทั้งหมดที่มีเหลือให้แย่งกันประมาณ 430 เสียง

จากคณิตศาสตร์การเมืองดังกล่าว ภายหลังการเลือกตั้งขั้นต้นในสองมลรัฐขนาดใหญ่สุดท้าย ท่าทีของสื่อมวลชนทุกสำนักจึงฟันธงเหมือนกันว่า Obama คือตัวแทนพรรค Democrat อย่างไม่เป็นทางการ นาทีนี้ยากจะมีปาฏิหาริย์สำหรับ Clinton ที่จะแซงได้อีกแล้ว และเชื่อว่าเหล่า Superdelegates คงจะเห็นไม่ต่างกันมาก และหันมาประกาศสนับสนุน Obama กันมากขึ้นเรื่อยๆ เพื่อให้การเลือกตั้งขั้นต้นอันยืดเยื้อปิดฉากลงเสียที

ดังเช่น George McGovern อดีตตัวแทนพรรค Democrat ชิงตำแหน่งประธานาธิบดีในปี 1972 ซึ่งเป็นผู้สนับสนุนคนสำคัญของ Clinton ก็ออกมาประกาศสลับขั้วหันมาสนับสนุน Obama แทน เพราะเห็นว่า ถนนสู่ทำเนียบขาวของ Clinton จบลงแล้ว

ตัว Clinton เองแม้จะยังไม่ถอนตัว และประกาศสู้ต่อไปจนสนามสุดท้าย ก็ใช่จะมองไม่เห็นอนาคตของตัวเอง ในการปราศรัยประกาศชัยที่อินดีแอนา เธอก็เริ่มปรับท่าทีอ่อนลง และปกป้องตัวเองมากขึ้น โดยกล่าวทำนองว่า ไม่ว่าอะไรจะเกิดขึ้นหลังจากนี้ (ไม่ว่าใครจะได้รับเลือกเป็นตัวแทนพรรค) เธอก็จะร่วมต่อสู้เพื่อให้พรรค Democrat ชนะเลือกตั้งปลายปีให้ได้

นักวิเคราะห์ประเมินว่า Clinton จะถอนตัวหลังจากเวทีการเลือกตั้งขั้นต้นสิ้นสุดในวันที่ 3 มิถุนายน แม้ตอนนี้เธอจะเกือบหมดหวังยึดทำเนียบขาวในคราวนี้ แต่ด้วยวัย 61 ปีของเธอ โอกาสทางการเมืองในอนาคตยังสดใส เธอจึงยังต้อง ‘run’ ต่อไป เพื่อเพิ่มพูนบารมีทางการเมืองส่วนตน เผื่อไว้ภายภาคหน้า จะด้วยหวังตำแหน่งรองประธานาธิบดี ผู้นำเสียงข้างมากในวุฒิสภา หรือตัวแทนพรรคชิงตำแหน่งประธานาธิบดีในอีก 4 ปี หรือ 8 ปีข้างหน้าก็ตาม

แต่การเมืองที่ไหนก็เหมือนกันทั่วโลก หลายครั้งนักบอลในสนามจับมือกันแล้ว แต่กองเชียร์ข้างสนามกลับยังต่อยตีกันอยู่

สิ่งที่พรรค Democrat กลัวที่สุดเวลานี้คือ การแข่งขันระหว่าง Obama และ Clinton ที่รุนแรงมาก จะทำให้พรรคแตกแยกเป็นสองฝ่าย แล้วฝ่ายที่พ่ายแพ้จะไม่ยอมออกไปลงคะแนนเลือกตัวแทนพรรคที่เป็นผู้ชนะ จนทำให้ต้องพ่ายแพ้พรรค Republican ในบั้นปลาย

ผลสำรวจความคิดเห็นของผู้ใช้สิทธิ์ใน 2 สนามเลือกตั้งล่าสุด ยืนยันความเป็นไปได้ดังกล่าว ที่อินดีแอนา ในกลุ่มคนที่เลือก Clinton มีเพียง 48% เท่านั้นที่บอกว่าจะยอมเลือก Obama หาก Clinton แพ้ ไม่ได้เป็นตัวแทนพรรค โดย 17% บอกว่าจะไม่ไปเลือกตั้ง และ 33% จะหันไปเลือก John McCain แทน ส่วนที่นอร์ทแคโรไลนา กลุ่มผู้สนับสนุน Clinton เพียง 45% ที่ยอมเลือก Obama ส่วน 38% บอกว่าจะย้ายข้างไปเลือก McCain และ 12% ไม่ไปเลือกตั้ง

ทางด้าน กลุ่มคนที่เลือก Obama กลับมีความยอมรับในตัว Clinton มากกว่า โดยกลุ่มผู้สนับสนุน Obama ยินดีเลือก Clinton ในกรณีที่ Obama ไม่ได้เป็นตัวแทนพรรคมากกว่าครึ่ง คือ 59% ในอินดีแอนา และ 70% ในนอร์ทแคโรไลนา

ถึงแม้พรรค Democrat จะหาตัวแทนพรรคได้ แต่ยังมีภารกิจสำคัญรออยู่ นั่นคือ เยียวยาแผลใจของคนในพรรค ให้ฝ่ายผู้แพ้ยอมรับในตัวผู้ชนะ หากทำไม่สำเร็จ McCain ก็เตรียมรับส้มลูกใหญ่

พรรค Democrat เคยมีปัญหาทำนองนี้มาแล้วหลายครั้งในอดีต ในการเลือกตั้งปี 1968 Eugene McCarthy ซึ่งต่อต้านสงครามเวียดนามอย่างรุนแรง พ่ายแพ้การเลือกตั้งขั้นต้นแก่ Hubert Humphrey รองประธานาธิบดี กลุ่มผู้สนับสนุนของ McCarthy ไม่ออกมาใช้สิทธิเลือกตั้ง จน Richard Nixon แห่งพรรค Republican คว้าชนะไปครอง หรือในปี 1980 Edwards Kennedy แพ้ Jimmy Carter และในปี 1984 Gary Hart แพ้ Walter Mondale ในการเลือกตั้งขั้นต้นชิงตำแหน่งตัวแทนพรรค Democrat ผู้สนับสนุนของผู้แพ้ก็เลือกที่จะนอนหลับทับสิทธิ์ ทำให้ Ronald Reagan แห่งพรรค Republican เอาชนะไปได้อย่างง่ายดายและถล่มทลาย

พรรค Democrat เรียนรู้บทเรียนจากประวัติศาสตร์เพียงใด หรือกงล้อแห่งประวัติศาสตร์จะหมุนวนมาอีกครั้ง พฤศจิกายนนี้ รู้กัน

ตีพิมพ์ครั้งแรก: หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ ฉบับวันที่ 12 พฤษภาคม 2551