ในบทความครั้งที่แล้วผมได้พูดถึงบทบาทในการเพิ่มสภาพคล่องให้กับตลาดรองทางการเงิน (secondary market) ของนักเก็งกำไรครับ ซึ่งสภาพคล่องที่เพิ่มมากขึ้นในตลาดรองจะช่วยส่งเสริมให้การทำงานในตลาดแรกทางการเงิน (primary market) มีประสิทธิภาพเพิ่มสูงขึ้นด้วย

เราสามารถมองไปที่ตลาดหุ้นไทยในช่วงนี้เป็นตัวอย่างได้ครับ ในช่วงครึ่งปีที่ผ่านมานั้นดัชนีราคาตลาดหุ้นของประเทศไทยได้ปรับตัวเพิ่มสูงขึ้นมาอย่างต่อเนื่อง การปรับตัวของตลาดหุ้นในลักษณะนี้ได้ดึงดูดให้นักเก็งกำไรจำนวนมากเข้ามาซื้อขายในตลาดหุ้น
 

เมื่อไม่นานมานี้มีบทความหนึ่งในเว็บไซต์ Economist.com ที่พูดถึงบทบาทและความสำคัญของนักเก็งกำไรในตลาดทางการเงินครับ ผมคิดว่าประเด็นดังกล่าวมีความน่าสนใจที่จะนำมาถกเถียงกันต่อไปในสังคมครับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสังคมของประเทศที่มีระดับการเปิดเสรีเคลื่อนย้ายเงินทุนในระดับสูง แต่มีขนาดของระบบเศรษฐกิจค่อนข้างเล็ก โดยเปรียบเทียบอย่างประเทศไทยของพวกเรา
 

ในช่วงนี้หันไปทางไหนก็เจอข่าวเกี่ยวกับการแข็งค่าของเงินบาทครับ ดังนั้นในฐานะนักเศรษฐศาสตร์มหภาคคนหนึ่ง ก็อยากจะขอมีส่วนร่วมในการถกเถียงและแบ่งปันข้อมูลบางส่วนเกี่ยวกับประเด็นดังกล่าวด้วยเช่นเดียวกันครับ

โดยจากข้อมูลล่าสุดของธนาคารแห่งประเทศไทย ณ ขณะที่ผมเขียนอยู่นี้ ค่าเงินบาทถัวเฉลี่ยของธนาคารพาณิชย์ ณ วันที่ 20 ตุลาคม 2553 อยู่ที่ 29.97 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐ โดยถึงแม้ว่าจะไม่ใช่ระดับของค่าเงินบาทที่แข็งค่าที่สุดในช่วงหนึ่งสัปดาห์ที่ผ่านมา แต่ค่าเงินบาทที่ระดับดังกล่าวก็ถือได้ว่าปรับตัวแข็งค่าขึ้นมาอย่างรวดเร็วครับ
 

แนวทางที่รัฐบาลชุดนี้ใช้ในการแก้ปัญหาหนี้นอกระบบไปสู่ประชาชน จากข่าวสารที่ผมติดตามกลไกในการแก้ปัญหาดังกล่าว น่าจะประกอบไปด้วยการโอนหนี้นอกระบบเข้ามาสู่ในระบบ จะทำให้ภาระดอกเบี้ยของ ลูกหนี้ลดลงเป็นจำนวนมาก และการออก "บัตรลดหนี้ วินัยดีมีวงเงิน" มาให้กับลูกหนี้ เพื่อช่วยสร้างวินัยทางการเงิน นอกจากนั้นยังมีการศึกษาถึงความเป็นไปได้ในการจัดตั้งระบบการเงินระดับราก หญ้า (micro finances) ซึ่งจะเป็นกลไกหลักในการแก้ปัญหาหนี้นอกระบบอย่างยั่งยืน

ประเทศไทยของเราได้รับข่าวดีมาอย่างต่อเนื่อง ล่าสุด ในการแถลงข่าวรายงานแนวโน้มเงินเฟ้อฉบับเดือนกรกฎาคมของธนาคารแห่งประเทศไทยในวันที่ 23 กรกฎาคมที่ผ่านมา ทางธนาคารแห่งประเทศไทยได้ปรับเพิ่มตัวเลข คาดการณ์อัตราการเติบโตของ GDP ประเทศไทยปี 2553 เป็นระดับ 6.5-7.5 เปอร์เซ็นต์ ในขณะที่ปรับลดประมาณการอัตราเงินเฟ้อทั่วไปลงเล็กน้อย ไปอยู่ที่ระดับ 2.5-3.8 เปอร์เซ็นต์ จากการชะลอตัวลงของราคาสินค้าโภคภัณฑ์ขั้นปฐมและมาตรการของรัฐบาลในการลดค่าครองชีพและตรึงราคาสินค้าในตลาด
 

การเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างน่าอิจฉาของประเทศจีนในช่วงราวหนึ่งทศวรรษที่ผ่านมา ประกอบกับการเกิดขึ้นของวิกฤตสถาบันการเงินในประเทศสหรัฐอเมริกาได้จุดกระแสในการตั้งคำถามต่อชุดนโยบายเศรษฐกิจในลักษณะเสรีนิยมขึ้นอย่างกว้างขวางไปทั่วโลก

ในช่วงกลางเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา ผมได้เห็นข่าวที่น่าสนใจมากอยู่ชิ้นหนึ่งในแวดวงการเงิน นั่นคือคุณ Angela Merkel ที่ดำรงตำแหน่ง Chancellor ของประเทศเยอรมนี (ซึ่งน่าจะเทียบได้กับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีของบ้านเรา) ได้ประกาศห้ามไม่ให้มีการทำธุรกรรมประเภท naked short selling ในตัวพันธบัตรรัฐบาลทั้งหมดที่ออกเป็นเงินสกุลยูโร รวมไปถึงตราสารอนุพันธ์บางชนิดที่เกี่ยวข้องกับพันธบัตรกลุ่มดังกล่าว และหุ้นสามัญของสถาบันการเงินที่มีขนาดใหญ่ที่สุด 10 อันดับแรกในประเทศเยอรมนีอีกด้วย

ผมเป็นคนหนึ่งครับที่เห็นด้วยกับแนวความคิดที่ว่าเหตุการณ์ความวุ่นวายที่ยังคงดำเนินอยู่ในกรุงเทพมหานครในปัจจุบันเป็นเครื่องสะท้อนถึงความเหลื่อมล้ำทางด้านความคิดระหว่างกลุ่มชนในประเทศไทย และการแก้ปัญหาความวุ่นวายในครั้งนี้อย่างยั่งยืนไม่สามารถจะอาศัยเพียงแค่กำลังของทหาร ตำรวจ หรือหน่วยงานด้านความมั่นคงต่าง ๆ เพียงอย่างเดียวได้

ถ้านับกันคร่าว ๆ แล้ว ในช่วงสิ้นเดือนเมษายนของปีนี้ก็ถือได้ว่าประเทศไทยของเราได้ดำเนินนโยบายการเงินภายใต้นโยบายกรอบเป้าหมายเงินเฟ้อมาเป็นเวลาครบ 10 ปีแล้วครับ โดยเราได้เริ่มต้นใช้นโยบายกรอบเป้าหมายเงินเฟ้อที่ว่านี้กันมาตั้งแต่เดือนพฤษภาคมของปี พ.ศ. 2543 ในบทความนี้ผมจะขอทบทวนความทรงจำเกี่ยวกับการใช้นโยบายกรอบเป้าหมายเงินเฟ้อของบ้านเรากันสักครั้งครับ

นับตั้งแต่การเกิดวิกฤตเศรษฐกิจ subprime เป็นต้นมา ประเด็นหนึ่งที่เป็นที่ถกเถียงกันอย่างกว้างขวางก็คือ ประเด็นเกี่ยวกับการดำเนินนโยบายการเงินเพื่อป้องกันหรือทำลายการก่อตัวขึ้นของฟองสบู่ในตลาดตราสารทางการเงินประเภทต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นตราสารหนี้หรือตราสารทุน

ผมคิดว่าความผันผวนของราคาน้ำมันนี่เป็นเรื่องหนึ่งที่เราทุกคนเริ่มที่จะคุ้นชินกับมันครับ หากเราจะมาลองทบทวนความจำกันดูอีกครั้ง ในช่วงปี 2551 ราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกได้ปรับตัวเพิ่มขึ้นจากระดับราว 85 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรลในเดือนมกราคม 2551 ไปสู่ระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ที่ 145 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรลในเดือนกรกฎาคม 2551

ผมคิดว่าการดำเนินนโยบาย ต่าง ๆ ขององค์กรธุรกิจ หน่วยงานราชการ รวมไปถึงตัวรัฐบาลเองนั้นต้องการเป้าหมายที่เป็นตัว ชี้วัดว่า การดำเนินนโยบายต่าง ๆ ของตนเองประสบความสำเร็จหรือไม่ ยกตัวอย่าง เช่น บริษัทเอกชนอาจมีการ ตั้ง เป้าหมายการเติบโตของกำไรในแต่ละปี เป็นต้น ส่วนตัวชี้วัดที่เรามักจะได้ยินจากภาครัฐบาลบ่อยครั้งก็คือตัวอัตราการเติบโตของผลิตภัณฑ์มวลรวมรายได้ประชาชาติ หรือ GDP (gross domestic product)

ในตอนที่แล้วผมได้อธิบายความแตกต่าง ระหว่าง "ฐานเงิน (Monetary Base)" และ "ปริมาณเงิน (Money Supply)" เอาไว้นะครับ โดย "ฐานเงิน" เป็นตัววัดปริมาณธนบัตรและเหรียญกษาปณ์ที่ใช้หมุนเวียนอยู่ในระบบเศรษฐกิจ พูดง่าย ๆ ก็คือปริมาณเงินที่ธนาคารกลางพิมพ์เข้ามาใส่ไว้ในมือของภาคเอกชน แต่ตัวที่เป็นตัววัดอำนาจซื้อของผู้คนจริง ๆ ก็คือ "ปริมาณเงิน" ครับ ไม่ใช่ "ฐานเงิน"

ในตอนที่แล้วผมได้เล่าคร่าวๆ ถึงพัฒนาการของกรอบความคิดเกี่ยวกับนโยบายการคลังของนักเศรษฐศาสตร์ในช่วงที่ผ่านมา และปิดท้ายด้วยแนวคิดของนักเศรษฐศาสตร์สำนักเคนเซียนในยุคปัจจุบันจากมุมมองของตัวผมเองผ่านงานชิ้นหลังๆ ของ Olivier Blanchard ผู้อำนวยการฝ่ายงานวิจัยของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) คนปัจจุบัน

ในช่วงราวหนึ่งเดือนที่ผ่านมา ผมได้มีโอกาสอ่านงานเขียนเกี่ยวกับการใช้นโยบายการคลังในการกระตุ้นระบบเศรษฐกิจของ Olivier Blanchard ผู้อำนวยการฝ่ายงานวิจัยของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) คนปัจจุบัน ผมคิดว่าแนวคิดของนักเศรษฐศาสตร์สำนักเคนเซี่ยนอย่าง Blanchard ในยุคปัจจุบันนี้มีพัฒนาการที่น่าสนใจมากครับ

Richard Feynman นักฟิสิกส์ผู้ได้รับรางวัลโนเบลในปี ค.ศ.1965 เคยให้ความเห็นเอาไว้ในเชิงที่ว่า ที่จริงแล้วการที่ผู้คนสามารถถกเถียงในเรื่องของวิชาฟิสิกส์ได้น้อยกว่าวิชาในสาขาอื่นๆ ไม่ได้เป็นเพราะการที่คนเหล่านั้นมีความรู้ในวิชาฟิสิกส์น้อยกว่าวิชาในสาขาอื่นๆ แต่เป็นเพราะวิชาฟิสิกส์เป็นวิชาที่คนบางคน "รู้" ในเรื่องของวิชาฟิสิกส์ ในขณะที่ในสาขาวิชาอื่นๆ นั้นแทบจะไม่มีผู้ใดเลยที่ "รู้" ในเรื่องเหล่านี้

เนื่องจากผมเห็นด้วยกับแนวคิดที่ว่า การปรับตัวที่ผันผวนรุนแรงของอัตราแลกเปลี่ยนย่อมส่งผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจ จริงโดยตัวผู้ผลิตสินค้า โดยเฉพาะในภาคส่งออกน่าจะได้รับผลกระทบทั้งในด้านการบริหารต้นทุนและการตั้ง ราคาสินค้า

ในช่วงเวลาที่เงินบาทมีการปรับตัวแข็งค่าขึ้นอย่างรุนแรง ต่อเนื่อง ก็อาจเป็นไปได้ว่าผู้ผลิตสินค้าเพื่อส่งออกจำเป็นต้องนำเข้าสินค้าทุนในราคา ที่สูง (ในช่วงค่าเงินบาทอ่อน) มาผลิตสินค้าส่งออกในช่วงที่สามารถตั้งราคาในหน่วยเงินบาทได้อย่างจำกัด (ในช่วงค่าเงินบาทแข็ง)

ผมยังคงเห็นด้วยเสมอกับการมองวิกฤตเศรษฐกิจในรอบต่างๆ ว่าเป็นโอกาสในการเรียนรู้ของพวกเรา เพื่อที่เราจะได้สามารถป้องกันวิกฤตเศรษฐกิจรูปแบบเดิมๆ ไม่ให้มีโอกาสเกิดขึ้นซ้ำอีก เพื่อที่เราจะได้มีโลกที่ปลอดภัยมากยิ่งขึ้นจากภัยคุกคามของวิกฤตเศรษฐกิจในอนาคต
 

เราได้พบเห็นกระแสข่าวการลดดอกเบี้ยนโยบายของธนาคารกลางในประเทศต่างๆ ทั่วโลกมาตั้งแต่ในช่วงปีก่อนนะครับ โดยในช่วงแรกการปรับลดดอกเบี้ยเกิดขึ้นในประเทศสหรัฐอเมริกา ต้นเหตุของปัญหาวิกฤตเศรษฐกิจในครั้งนี้ แต่ในช่วงครึ่งหลังของปีการปรับลดอัตราดอกเบี้ยนโยบายนี้ได้กลายเป็นกระแสหนึ่งของธนาคารกลางทั่วโลก

ผมเพิ่งจะได้รับโอกาสกล่าวคำว่าสวัสดีปีใหม่กับผู้อ่านทุกท่านในวันนี้ครับ ถึงแม้ว่าบรรยากาศทางเศรษฐกิจในช่วงเริ่มต้นของปีนี้จะไม่สู้ดีนักแต่ผมก็ยังอยากจะขอให้ปีนี้เป็นปีแห่งความสำเร็จและความสมหวังของทุกๆ ท่านนะครับ

เมื่อวันที่ 13 มกราคมที่ผ่านมาคณะรัฐบาลชุดใหม่เอี่ยมของประเทศไทยนำโดยคุณอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ก็ได้อนุมัติงบประมาณกระตุ้นเศรษฐกิจมูลค่าราว 1.2 แสนล้านบาท ให้เป็นของขวัญปีใหม่อีกชิ้นหนึ่งแก่คนไทย
 

ผมเคยเขียนเอาไว้ครั้งหนึ่งในคอลัมน์นี้ว่า หน่วยงานพยากรณ์เศรษฐกิจของธนาคารโลกได้คาดการณ์เอาไว้ตั้งแต่ปลายปีที่แล้ว ว่า ปี 2551 ที่เราเกือบจะผ่านไปครบทั้งปีแล้วนี้จะเป็นปีแห่งความไม่แน่นอน มาถึงเวลาปัจจุบันผมเห็นด้วยกับการคาดการณ์ดังกล่าวอย่างหมดหัวใจครับ