ชื่อหนังสือ: จีนสมัยใหม่: ความรู้ฉบับพกพา

ผู้เขียน: รานา มิตเตอร์

ผู้แปล: กิตติพงศ์ สนธิสัมพันธ์

พิมพ์ครั้งแรก: ธันวาคม 2554

ราคา: 215 บาท

สั่งซื้อหนังสือได้ที่นี่

คำนำผู้แปล

สิ่งที่ทำให้ผู้แปลเริ่มหันมาให้ความสนใจความเป็นมาและความเป็นไปของสาธารณรัฐประชาชนจีนคือภาพยนตร์ จากภาพยนตร์จีนหลายๆ เรื่องที่เข้าฉายในงานเทศกาลภาพยนตร์ในช่วง 4-5 ปีที่ผ่านมา ผู้แปลสัมผัสได้ถึงคำถามมากมายที่เกิดขึ้นจากความเปลี่ยนแปลงทางการเมือง เศรษฐกิจ และสังคม อันส่งผลกระทบต่อชีวิตความเป็นอยู่ของชาวจีน โดยเฉพาะคนยากคนจนบริเวณชายขอบของสังคม

จากฝีมือของผู้กำกับและนักแสดง ทำให้ผู้แปลพยายามติดตามข่าวสารเกี่ยวกับจีน และพยายามเชื่อมโยงข่าวสารเหล่านั้นเข้ากับ ‘สาร’ ที่ภาพยนตร์เหล่านั้นนำเสนอ ด้วยหวังว่าวันหนึ่งจะสามารถมองเห็น ‘ความเป็นจีน’ ได้รอบด้านและมีความเข้าใจเกี่ยวกับมันมากขึ้น

จีนสมัยใหม่: ความรู้ฉบับพกพา เล่มนี้จึงเข้ามาในจังหวะที่พอเหมาะพอดี จากการพิจารณา ‘ความเป็นสมัยใหม่’ ของจีนอย่างรอบด้าน ทั้งในด้านการเมือง สังคม เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม ทำให้ผู้แปลมองเห็นสายธารของความเปลี่ยนแปลงและผลกระทบของมันได้ชัดเจนขึ้น นับตั้งแต่ยุคราชวงศ์จวบจนกระทั่งพรรคคอมมิวนิสต์จีนในปัจจุบัน

หนังสือเล่มนี้เริ่มต้นจากการเดินเข้าสู่ความเป็นสมัยใหม่ของจีนในช่วงปลายราชวงศ์ชิง ซึ่งไม่ใช่เรื่องง่ายสำหรับการอธิบายความเป็นมาดังกล่าวแบบย่นย่อเพื่อเป็นรากฐานสำหรับการศึกษาเรียนรู้ในขั้นต่อไป อย่างไรก็ตาม มันก็ทำหน้าที่นั้นได้อย่างรอบด้านและครอบคลุม โดยการพิจารณาจีน ณ ปัจจุบันผ่านบริบททางประวัติศาสตร์และบริบทในระดับโลก ก่อนจะอธิบายว่าทำไมจีนสมัยใหม่จึงเป็นอย่างที่มันปรากฏ

โดยภาพรวม หนังสือเล่มนี้ต้องการเสนอภาพของจีนที่สะท้อนมุมมองหลักสามเรื่อง หนึ่ง จีนเป็นสังคมที่เปิดรับอิทธิพลจากภายนอกเกือบตลอดเวลา สังคมจีนจึงไม่ได้แยกตัวโดดเดี่ยว แต่มันคือส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมในระดับภูมิภาคและระดับโลก  สอง จีนสมัยใหม่คือส่วนผสมอันซับซ้อนของประเพณีท้องถิ่นกับอิทธิพลจากภายนอก  และสาม การทำความเข้าใจเกี่ยวกับการพัฒนาสู่จีนสมัยใหม่ควรพิจารณาความต่อเนื่อง ความเปลี่ยนแปลง และผลกระทบของความเปลี่ยนแปลงที่มีต่อสังคมและวัฒนธรรมโดยรวม โดยไม่ควรพิจารณาผ่านชนชั้นนำทางการเมืองเพียงเท่านั้น

ด้านการเมือง ผู้เขียนเห็นว่าทั้งพรรคชาตินิยมและพรรคคอมมิวนิสต์ต่างมีบทบาทสำคัญบนเส้นทางสู่การเป็นสมัยใหม่ และเราสามารถมองได้ว่าการตั้งรัฐบาลพรรคชาตินิยมในปี 1928 จนกระทั่งถึงปัจจุบันคือโครงการระยะยาวของการสร้างจีนให้ทันสมัย ซึ่งแน่นอนว่ามันตรงกันข้ามกับมุมมองของผู้นำทั้งสองฝ่ายที่ต่างก็มองฝ่ายตรงข้ามว่าเป็นความชั่วร้าย

ด้านสังคม ผู้เขียนทำการสำรวจความเปลี่ยนแปลงในสังคมจีน เช่น ความสัมพันธ์ระหว่างหญิงกับชาย รูปแบบการถือครองที่ดิน หน้าที่และพันธสัญญาของรัฐที่มีต่อประชาชน เพื่อชี้ให้เห็นว่าสังคมจีนก้าวเดินไปสู่สมัยใหม่มากเพียงใด 

ด้านเศรษฐกิจ นอกจากการสืบหาร่องรอยจุดกำเนิดของการมีปฏิสัมพันธ์กับระบบเศรษฐกิจโลกของจีน ผู้เขียนยังอธิบายพัฒนาการทางเศรษฐกิจของจีนเพื่อเชื่อมโยงสู่สภาพความเป็นจริงในปัจจุบัน และชี้ให้เห็นถึงปัญหาที่กำลังเกิดขึ้น รวมทั้งแรงกดดันทั้งจากภายในและภายนอกประเทศ

ด้านวัฒนธรรม ผู้เขียนใช้งานวรรณกรรม ภาพยนตร์ รายการโทรทัศน์ รวมทั้งสถาปัตยกรรม เป็นภาพสะท้อนความเคลื่อนไหวทางภูมิปัญญา การขับเคลื่อน ‘วัฒนธรรมใหม่’ รวมทั้งการต่อสู้เพื่อการนำเสนอความคิดความเห็น โดยใช้รายการโทรทัศน์ยอดนิยมรายการหนึ่งเป็นตัวอย่างของการประณาม ‘อารยธรรมจีนที่ล้าหลังและคับแคบ’ (ในความเห็นของคนกลุ่มหนึ่ง)—ก่อนที่มันจะถูกห้ามฉาย

ในฐานะผู้เริ่มต้นศึกษาเรียนรู้ ผู้แปลเชื่อว่าหนังสือเล่มนี้คือรากฐานที่ดีสำหรับการทำความเข้าใจที่มาและที่ไปของสาธารณรัฐประชาชนจีนในห้วงเวลาปัจจุบัน รวมทั้งการวางกรอบการศึกษาในแง่มุมต่างๆ ที่ลึกซึ้งขึ้นเป็นลำดับ นอกเหนือจากการศึกษาเรียนรู้เพื่อรับมือกับอิทธิพลจากจีนในรูปแบบต่างๆ ที่ทั่วโลกต่างน้อมรับและหวั่นเกรงในเวลาเดียวกัน

ผู้แปลขอขอบคุณคุณปานชีวา บุตราช ที่ช่วยแก้ไขและตรวจทานต้นฉบับให้อย่างละเอียด ขอบคุณคุณนลินรัตน์ พยับไชยกุล สำหรับการช่วยถอดเสียงภาษาจีนและการดูแลอย่างดียิ่งที่ปักกิ่ง เทียนจิน และมองโกเลียใน ทั้งนี้หากมีข้อผิดพลาดประการใด ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้แปลแต่เพียงผู้เดียว

กิตติพงศ์ สนธิสัมพันธ์

พฤศจิกายน 2554