ชื่อหนังสือ: ความ(ไม่)รู้เรื่องเศรษฐศาสตร์

ผู้เขียน: นิธิ เอียวศรีวงศ์

พิิิมพ์ครั้งที่ 1: เมษายน 2555

ราคา: 180 บาท

สั่งซื้อหนังสือได้ที่นี่

คำนำสำนักพิมพ์

เมื่อสำนักพิมพ์ openbooks แจ้งให้ อาจารย์นิธิ เอียวศรีวงศ์ ทราบว่าพวกเราอยากนำบทความเกี่ยวกับเศรษฐศาสตร์และเศรษฐกิจไทยของอาจารย์มารวมพิมพ์เป็นเล่ม อาจารย์ตอบกลับมาว่ามีข้อหนักใจอยู่อย่างหนึ่งในส่วนของ ‘เศรษฐศาสตร์’ หากไม่มีคำว่า ‘เศรษฐศาสตร์’ ในชื่อหนังสือได้ก็จะดี เพราะอายนักเศรษฐศาสตร์เขา

หากอ่านบทความในเล่ม จะสังเกตเห็นได้ว่าอาจารย์นิธิมักกล่าวเสมอว่าเป็นผู้ไม่รู้ทางเศรษฐศาสตร์ หรือมีความรู้ด้านเศรษฐศาสตร์ระดับอนุบาลเท่านั้น บางครั้ง ยามตั้งคำถามกับนักเศรษฐศาสตร์ อาจารย์ถึงกับออกตัวว่าชอบถามคำถามโง่ๆ หรือถามตัวเองเสมอว่านี่กูจะบ้าหรือเปล่า ซึ่งใครที่พอรู้จักตัวตนของอาจารย์นิธิอยู่บ้าง ก็คงไม่แปลกใจกับความถ่อมตัวทางวิชาการของอาจารย์

การที่ไม่ได้ถูกฝึกฝนเล่าเรียนมาทางเศรษฐศาสตร์โดยตรงกลับเป็นจุดเด่นของงานเขียนชุด ‘นิธิ เอียวศรีวงศ์ อ่านเศรษฐกิจไทย’ เพราะทำให้อาจารย์สามารถมองเห็นอะไรต่อมิอะไรมากมายที่นักเศรษฐศาสตร์มองไม่ชัด มองไม่เห็น หรือไม่คิดจะมอง

นักเศรษฐศาสตร์คงอ่านหนังสือชุดนี้ด้วยความรู้สึกแตกต่างกัน บางคนคงรู้สึกโดนปลุกให้ตื่น บ้างคงตื่นเต้นเพลิดเพลิน แต่จำนวนไม่น้อยคงหงุดหงิดตะขิดตะขวงใจ เพราะหลายเรื่องที่อาจารย์นิธิเขียน เป็นเรื่องที่นักเศรษฐศาสตร์ไม่อยากฟัง เพราะตีตรงแสกหน้ากลางหัวใจของนักเศรษฐศาสตร์ หรือไปรุกล้ำพื้นที่หวงห้ามอันแสนภาคภูมิใจของเหล่านักเศรษฐศาสตร์เข้าให้

ไม่ว่าจะเห็นด้วยกับอาจารย์หรือไม่ หรือแค่ไหน นี่เป็นโอกาสดีที่นักเศรษฐศาสตร์และนักเรียนเศรษฐศาสตร์ผู้มีหัวใจเปิดกว้างจักได้คิดทบทวนตัวเอง เชื่อมร้อยเศรษฐศาสตร์เข้ากับศาสตร์อื่นๆ และร่วมถกเถียงทางปัญญาเกี่ยวกับข้อสังเกตและข้อเสนออันท้าทายหลายเรื่อง ซึ่งอาจารย์ได้เปิดประเด็นไว้ในหนังสือชุดนี้

หนังสือชุด ‘นิธิ เอียวศรีวงศ์ อ่านเศรษฐกิจไทย’ ในวาระนี้แบ่งออกเป็น 3 เล่ม ซึ่งคัดสรรมาจากคอลัมน์ใน มติชนรายวัน และ มติชนสุดสัปดาห์ ระหว่างช่วงวิกฤตเศรษฐกิจปี 2540 จนถึงปัจจุบัน ได้แก่

(1) ความ(ไม่)รู้เรื่องเศรษฐศาสตร์

เนื้อหาของหนังสือเล่มนี้ว่าด้วยบทวิพากษ์และคำถามต่อเศรษฐศาสตร์และนักเศรษฐศาสตร์ อาจารย์นิธิพยายามนำเสนอคำอธิบายของศัพท์เศรษฐศาสตร์หลายคำ เช่น ทุน ตลาด จริยธรรม ความเชื่อมั่น ความเสมอภาค ฯลฯ ในแนวทางที่พ้นไปจากกรอบความคิดกระแสหลักของเศรษฐศาสตร์ รวมถึงพยายามอธิบายปรากฏการณ์และสถานการณ์สำคัญทางเศรษฐกิจ เช่น วิกฤตการณ์น้ำมัน ปัญหาค่าเงินบาท ปัญหาในภาคแรงงาน นโยบายประชานิยมต่างๆ และกรณีมาบตาพุด เป็นต้น

(2) วัฒนธรรมเศรษฐกิจพอเพี้ยง

เนื้อหาของหนังสือเล่มนี้ว่าด้วยบทสังเกตและบทวิพากษ์ ‘เศรษฐกิจพอเพียง’ ในฐานะทางออกของสังคมเศรษฐกิจไทย รวมถึงการศึกษาวิเคราะห์ประเด็นสำคัญอย่างแนวทางการพัฒนา ความยากจนและคนจน และการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

(3) เศรษฐสวดอนุบาล

เนื้อหาของหนังสือเล่มนี้เป็นการอธิบายปรากฏการณ์ร่วมสมัยด้านเศรษฐกิจในสังคมผ่านแว่นตาแบบเศรษฐศาสตร์อนุบาล ผสมผสานเข้ากับมิติด้านอื่นๆ ทั้งทางการเมือง สังคม และวัฒนธรรม ไล่ตั้งแต่บทวิเคราะห์ว่าด้วย เศรษฐี หมอกับคนไข้ ผู้บริโภค เศรษฐกิจสร้างสรรค์ ทรัพย์สินทางปัญญา หวย หนี้ ที่ดิน จนถึง Occupy Wall Street  ปัญหาวิกฤตน้ำท่วม แอปเปิ้ลและสตีฟ จ็อบส์

แม้บทความหลายชิ้นในหนังสือชุดนี้จะมีอายุเก่าแก่ ย้อนกลับไปจนถึงช่วงวิกฤตเศรษฐกิจปี 2540 และผ่านรัฐบาลมาแล้วเกือบสิบรัฐบาล (บางบทความในเล่ม 2 เคยได้รับการตีพิมพ์ในหนังสืออื่นมาแล้วก่อนหน้านี้ แต่ถูกนำมารวมไว้ ณ ที่นี้อีกครั้งเพื่อความสมบูรณ์ของเรื่อง) แต่ทางสำนักพิมพ์ openbooks ยังเห็นว่างานเขียนชุดนี้ยังคงทันสมัยและมีพลังในการอธิบายสังคมเศรษฐกิจไทยร่วมสมัยได้เป็นอย่างดี กล่าวได้ว่า แม้ท่านผู้อ่านจะเปลี่ยนชื่อของนายกรัฐมนตรีหรือรัฐบาล แต่สภาพการณ์ที่ถูกเล่าไว้ในบทความส่วนใหญ่แทบจะไม่เปลี่ยนแปลงไปเลย

นั่นแสดงว่า ตลอด 15 ปีที่ผ่านมา ปัญหาเชิงโครงสร้างของเศรษฐกิจไทยในด้านต่างๆ ยังคงไม่ได้รับการแก้ไขอย่างจริงจังจนเกิดการเปลี่ยนแปลงที่จะยกระดับเศรษฐกิจไทยไปสู่เศรษฐกิจที่มีประสิทธิภาพควบคู่ไปกับความเป็นธรรม และเป็นเศรษฐกิจที่มีความหมายต่อผู้คนในระดับเศรษฐกิจอย่างถ้วนทั่ว   

บนเส้นทางสู่เศรษฐกิจในฝันดังกล่าว นี่คือหนังสือที่เราอยากเชิญชวนให้นักเศรษฐศาสตร์ นักเรียนเศรษฐศาสตร์ และผู้สนใจเศรษฐศาสตร์และเศรษฐกิจทุกคนหยิบมาอ่านระหว่างทางอย่างยิ่ง