หนีบรรยากาศน้ำเน่าทางการเมืองไปฟังสัมมนาในหัวข้อ "ชัยชนะและเกียรติยศ ตอนเล่าปี่ตั้งจ๊กก๊ก:กระบวนการการเปลี่ยนแปลงและ 5 ปัจจัยสำคัญของความสามารถในการเป็นผู้นำ" เมื่อต้นสัปดาห์ที่ผ่านมาจัดโดยหนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ และเอพีเอ็มกรุ๊ป
รูปแบบการสัมมนาใช้วิธีการบรรยายประกอบการการแสดงวรรณกรรมเรื่องสามก๊ก ทำให้ผู้เข้าร่วมสนุกตื่นเต้นและได้รับความรู้เกี่ยวกับการขับเคลื่อนกระบวนการเปลี่ยนแปลงองค์กรเพื่อรับมือกับภาวะวิกฤตที่กำลังจู่โจมเกือบทุกประเทศในโลกอยู่ในขณะนี้ ทำให้องค์กรธุรกิจจำนวนมากเกิดความระส่ำระสาย
หนึ่งในจุดเด่นของงานคุณก่อศักดิ์ ไชยรัศมีศักดิ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารซีพี ออลล์ จำกัด (มหาชน) ที่รู้จักกันดีในนาม เซเว่นอีเลฟเว่น มาเล่าประสบการณ์ในการเปลี่ยนแปลงองค์กรในช่วงวิกฤต
หลายเรื่องที่คุณก่อศักดิ์เล่ามีความน่าสนใจ เช่น ในช่วงวิกฤตนั้น เป็นโอกาสที่สำคัญที่จะเปลี่ยนแปลงองค์กรได้สำเร็จทั้งในเรื่องวิธีคิดของบุคลากรและวัฒนธรรมองค์กร รวมทั้งการทำให้พนักงานทำงานอย่างทุ่มเทมากขึ้น ขณะที่ยามปกติแล้วยากที่จะทำได้สำเร็จ
แต่ที่ประทับใจมาที่สุดกลับเป็นเรื่อง กระดาษแผ่นเล็กๆ
คุณก่อศักดิ์บอกว่าในยามวิกฤต ผู้บริหารต้องเปิดให้พนักงานร่วมแสดงความคิดและเสนอแนะแนวทางแก้ไขปัญหาด้วย อย่าคิดว่าเก่งและสั่งการอยู่คนเดียวเพราะจะไปไม่รอด
ช่วงวิกฤตปี 2540 มีพนักงานคนหนึ่งตั้งข้อสังเกตว่า ใบเสร็จรับเงินของร้านเซเว่นฯจะทำให้ขนาดเล็กลงได้หรือไม่ แทนที่จะเป็นใกระดาษยาวทำให้สิ้นเปลือง
ในที่สุดร้านเซเว่นฯก็ตัดกระดาษใบเสร็จรับเงินออกแผ่นละ 3 เซนติเมตร จนเหลือใบเสร็จเล็กๆ พอที่จะอ่านตัวเลขรายการสินค้าออก
ดูเผินๆ การตัดกระดาษใบเสร็จรับเงินออกแผ่นละ 3 เซนติเมตร ไม่น่ามีผลอะไร
แต่อย่าลืมว่าปัจจุบันเซ่เว่นฯมีสาขาอยู่เกือบ 5,000 แห่งทั่วประเทศ มีลูกค้าเข้าร้านวันละ 5 ล้านคน เท่ากับประหยัดกระดาษได้วันละ 15 ล้านเซนติเมตร เท่ากับวันละ 150,000 เมตร หรือวันละ 150 กิโลมตร
คุณก่อศักดิ์บอกว่า ตลอดเวลากว่า 10 ปี กระดาษที่เซเว่นฯประหยัดได้มีความยาวสามารถพันรอบโลกได้หนึ่งรอบครึ่งแล้ว
นี่อาจเป็นคำตอบว่า การละเลยในเรื่องเล็กๆ อาจสร้างความกระทบกระเทือนแก่องค์กรอย่างใหญ่หลวงได้
ตรงกันข้าม การเอาใจใส่ในเรื่องเล็กๆ อาจทำให้องค์กรอยู่รอดปลอดภัย
การที่ธนาคารต่างๆ พยายามลดการใช้กระดาษจากสลิปเงินที่กดจากตู้เอทีเอ็มโดยให้ผู้ใช้บริการเลือกว่า จะเอาสลิปหรือไม่นั้น อาจได้ผลระดับหนึ่ง แต่ก็ยังมีผู้ใช้บริการจำนวนหนึ่งทิ้งขวางกระดาษชิ้นเล็กๆ เกลื่อนกลาดอยู่อีก
จึงต้องมาคิดกันว่า จะมีกลวิธีใดที่ให้ผู้ใช้บริการตู้เอทีเอ็มเลิกทิ้งขว้างกระดาษแผ่นเล็กๆ อย่างไร้ค่า
เช่นเดียวกับแฟชั่นถุงผ้า (หรือถุงอื่นนานาชนิด) ลดโลกร้อนที่ไม่เคยได้ผลในทางปฏิบัติ เพราะห้างขนาดใหญ่ยังคงเอาใจลูกค้าด้วยใช้ถุงพลาสติคใส่สินค้าอย่างฟุ่มเฟือย ทำให้ถุงผ้าที่ได้รับกองทับถมอยู่ที่บ้านอย่างไร้ประโยชน์
เย็นวันหนึ่งแวะไปที่ "เอเดน" ซึ่งเป็นซุปเปอร์มาเก็ตเล็กๆ เน้นขายผลิตภัณฑ์ที่ทำด้วยธรรมชาติ อยู่ใกล้สี่แยกประชานูกูล มีลูกค้าเข้าร้านอยู่ตลอดเวลา แม้จะไม่แออัดยัดเยียดเหมือนห้างใหญ่ๆ
เพื่อแข่งขันกับค้าปลีกขนาดใหญ่ ย่อมต้องมีโปรโมชั่นให้กับสมาชิก แต่ที่เห็นว่า น่าสนใจคือ ถ้าสมาชิกนำถุงมาใส่สินค้าเอง โดยไม่ใช้ถุงจากทางร้าน จะลดราคาสินค้าให้ถึง 5% ทำให้ตัดสินใจสมัครเข้าเป็นสมาชิกทันที
"เอเดน" มีสาขาอยู่ทั่วประเทศเพียง 8 แห่ง คือ กรุงเทพฯ 2 แห่ง เชียงใหม่ 2 แห่ง ลำปาง ภูเก็ต ขอนแก่น อุบลราชธานีจังหวัดละ 1 แห่ง ใครอยากสนับสนุนร้านเล็กๆ แต่จริงใจในการรณรงค์เรื่องภาวะโลกร้อนควรไปอุดหนุน
ความจริง ค้าปลีกและห้างใหญ่ทั้งหลายก็สามารถทำได้และมีทางเลือกในการให้โปรโมชั่นกับลูกค้ามากกว่า เพียงแต่ว่าเมื่อมองทุกอย่างเป็นกำไรทำให้มองข้ามเรื่องเล็กๆ ที่เป็นประโยชน์กับสาธารณะอย่างมาก
ตีพิมพ์ครั้งแรก: หนังสือพิมพ์มติชน ฉบับวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2552
